വാഷിംഗ്ടണ്/ടെഹ്റാന്: അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സായുധ പോരാട്ടം അവസാനിപ്പിക്കാനായി ഇറാന് സമര്പ്പിച്ച 14 ഇന സമാധാന കരാര് അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് തള്ളിയതോടെ മേഖലയില് യുദ്ധഭീതി വീണ്ടും ശക്തമാകുന്നു. ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച നിര്ദ്ദേശങ്ങള് ഒരിക്കലും അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്ന് ട്രംപ് വ്യക്തമാക്കി. കഴിഞ്ഞ 47 വര്ഷമായി മാനവരാശിയോട് ഇറാന് ചെയ്ത കുറ്റകൃത്യങ്ങള്ക്ക് അവര് ഇതുവരെ 'മതിയായ വില' നല്കിയിട്ടില്ലെന്നും ട്രംപ് തന്റെ സോഷ്യല് മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ ട്രൂത്ത് സോഷ്യലിലൂടെ തുറന്നടിച്ചു. ഇറാന്റെ പുതിയ നിര്ദ്ദേശങ്ങള് ഉടന് പരിശോധിക്കുമെങ്കിലും അവ അംഗീകരിക്കപ്പെടാന് സാധ്യതയില്ലെന്ന കര്ക്കശമായ നിലപാടിലാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ്.
യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കാനായി തങ്ങള് അയച്ച ഒന്പത് ഇന നിര്ദ്ദേശങ്ങള്ക്ക് മറുപടിയായാണ് ഇറാന് 14 ഇന പദ്ധതി സമര്പ്പിച്ചത്. കേവലം ഒരു വെടിനിര്ത്തലിന് പകരം യുദ്ധം പൂര്ണ്ണമായും അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള വ്യവസ്ഥകളാണ് ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ചിരിക്കുന്നത്. അമേരിക്കന് സേനയെ ഇറാന്റെ പരിസരപ്രദേശങ്ങളില് നിന്ന് പിന്വലിക്കുക, ഉപരോധങ്ങള് പൂര്ണ്ണമായും നീക്കുക, മരവിപ്പിച്ച ഇറാനിയന് ആസ്തികള് വിട്ടുനല്കുക, ലബനന് ഉള്പ്പെടെയുള്ള എല്ലാ യുദ്ധമുഖങ്ങളിലും പോരാട്ടം അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നിവയാണ് ഇറാന്റെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങള്. എന്നാല്, ഈ ആവശ്യങ്ങള് അംഗീകരിക്കാന് കഴിയില്ലെന്ന സൂചനയാണ് ട്രംപ് നല്കുന്നത്.
ഇറാന്റെ മിസൈല് ശേഷി പൂര്ണ്ണമായും ഇല്ലാതാക്കുക എന്നതാണ് അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യമെന്ന് ട്രംപ് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇറാന്റെ സൈനിക കരുത്ത് തകര്ക്കുന്നത് അവരെ വീണ്ടും സായുധശക്തിയാകുന്നത് തടയാന് സഹായിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. 'ഇറാന് സമാധാന കരാറിനായി വെമ്പുകയാണ്, എന്നാല് ആരാണ് അവരുടെ നേതാവെന്ന് അവര്ക്ക് തന്നെ നിശ്ചയമില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണ്,' ഇറാനിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളെ പരിഹസിച്ചുകൊണ്ട് ട്രംപ് കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു. ഇറാന്റെ ഭാഗത്തുനിന്ന് എന്തെങ്കിലും തരത്തിലുള്ള പ്രകോപനമുണ്ടായാല് സൈനിക ആക്രമണങ്ങള് പുനരാരംഭിക്കാന് മടിക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി.
അമേരിക്കന് സൈനിക നടപടികളെ ട്രംപ് 'കടല്ക്കൊള്ളയോട്' ഉപമിച്ചതിനെതിരെ ഇറാന് രൂക്ഷമായ ഭാഷയിലാണ് പ്രതികരിച്ചത്. ഇറാനിയന് കപ്പലുകള് പിടിച്ചെടുക്കുന്നതും ചരക്കുകള് വശത്താക്കുന്നതും കടല്ക്കൊള്ളയ്ക്ക് തുല്യമാണെന്ന് ട്രംപ് തന്നെ സമ്മതിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് ഇറാന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം പറഞ്ഞു. അന്താരാഷ്ട്ര സമുദ്ര നിയമങ്ങളുടെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണ് അമേരിക്ക നടത്തുന്നത്. അമേരിക്കയുടെ ഈ ക്രിമിനല് നടപടികളെ അപലപിക്കാന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹവും തയ്യാറാകണമെന്ന് ഇറാന് വക്താവ് ഇസ്മായില് ബഗായ് ആവശ്യപ്പെട്ടു.
അമേരിക്കയുടെ ഉപരോധം മൂലം ശ്വാസം മുട്ടുന്ന ഇറാന് സമാധാനത്തിനായി വലിയ സമ്മര്ദ്ദത്തിലാണ്. 30 ദിവസത്തിനുള്ളില് പ്രശ്നപരിഹാരം വേണമെന്നാണ് അവരുടെ ആവശ്യം. എന്നാല്, ഇറാന് ഇതുവരെ അനുഭവിച്ച തിരിച്ചടികള് പോരാ എന്ന ട്രംപിന്റെ നിലപാട് ചര്ച്ചകളെ പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുന്നു. സമാധാന പദ്ധതികള് പരാജയപ്പെട്ടാല് മേഖല വീണ്ടും ഒരു വലിയ സൈനിക നീക്കത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കേണ്ടി വരും. ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാര്ഡ് കോര്പ്സ് ഏത് സാഹചര്യത്തെയും നേരിടാന് തയ്യാറായി നില്ക്കുകയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദക്ഷിണ ലെബനനിലെ സ്ഥിതിഗതികളും സങ്കീര്ണ്ണമായി തുടരുകയാണ്. ഇസ്രായേല് സൈന്യം ലെബനനിലെ ആരാധനാലയങ്ങള്ക്ക് നേരെ ആക്രമണം നടത്തുന്നതായി റിപ്പോര്ട്ടുകളുണ്ട്. ഹിസ്ബുള്ളയാകട്ടെ ഇസ്രായേല് സൈനിക യൂണിറ്റുകളെ ലക്ഷ്യമിട്ട് നീക്കങ്ങള് ശക്തമാക്കി. വെടിനിര്ത്തല് ചര്ച്ചകള് നടക്കുന്നതിനിടയിലും ഗ്രൗണ്ടില് ആക്രമണങ്ങള് തുടരുന്നത് നയതന്ത്ര ശ്രമങ്ങള്ക്ക് തിരിച്ചടിയാവുന്നു. അമേരിക്കയുടെ അടുത്ത നീക്കമെന്താകും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും മിഡില് ഈസ്റ്റിലെ സമാധാനം.
ഇതിനിടെ, ക്യൂബയെ 'ഏറ്റെടുക്കുമെന്ന' ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവന ലാറ്റിന് അമേരിക്കന് രാജ്യങ്ങളില് വലിയ ചര്ച്ചയായിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിലെ യുദ്ധം കഴിഞ്ഞ് മടങ്ങുന്ന വഴിയില് ക്യൂബയെ വരുതിയിലാക്കുമെന്നാണ് ട്രംപ് പറയുന്നത്. ക്യൂബന് സര്ക്കാരിന് മേല് പുതിയ ഉപരോധങ്ങള് ഏര്പ്പെടുത്തിയത് ഇതിന്റെ ഭാഗമായാണ്. അമേരിക്കന് സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ ഇത്തരം നീക്കങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കുമെന്ന് ക്യൂബന് വിദേശകാര്യ മന്ത്രിയും വ്യക്തമാക്കി.
റഷ്യ-യുക്രെയിന് യുദ്ധത്തിലും ഇറാന് സംഘര്ഷം വലിയ മാറ്റങ്ങളുണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. ഇറാനിയന് ഡ്രോണുകളെ പ്രതിരോധിക്കുന്നതില് യുക്രെയിന് കൈവരിച്ച വൈദഗ്ധ്യം അവര് ആഗോളതലത്തില് വിപണനം ചെയ്യുന്നു. റഷ്യന് എണ്ണയ്ക്ക് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയില് വില വര്ദ്ധിച്ചത് മോസ്കോയ്ക്ക് ഗുണകരമായെങ്കിലും യുക്രെയിന്റെ ഡ്രോണ് ആക്രമണങ്ങള് അവരുടെ സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകള്ക്ക് വലിയ ആഘാതമേല്പ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഈ പ്രതിസന്ധികള്ക്കിടയിലും സമാധാന കരാറുകള്ക്കായി സെലന്സ്കി ശ്രമം തുടരുന്നു.
ട്രംപ് ഭരണകൂടം സ്വീകരിക്കുന്ന കര്ക്കശമായ നിലപാടുകള് ലോകത്തെ വലിയൊരു അസ്ഥിരതയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്. ഒരു വശത്ത് ചര്ച്ചകള് നടക്കുമ്പോള് മറുവശത്ത് യുദ്ധഭീഷണി നിലനില്ക്കുന്നു. ഇറാന്റെ പുതിയ 14 ഇന പദ്ധതിയെക്കുറിച്ച് വാഷിംഗ്ടണ് ഔദ്യോഗികമായി നല്കുന്ന മറുപടി വരും ദിവസങ്ങളില് നിര്ണ്ണായകമാകും. സമാധാനത്തിലേക്കോ അതോ മറ്റൊരു വലിയ ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്കോ ലോകം നീങ്ങുക എന്നത് ഈ ചര്ച്ചകളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും.
ഇറാന്റെ മിസൈല് ശേഖരം നശിപ്പിക്കുക എന്നത് ഇസ്രായേലിന്റെയും അമേരിക്കയുടെയും പൊതുവായ ആവശ്യമാണ്. ഇത് ഇറാന് അംഗീകരിക്കാന് സാധ്യതയില്ല. സമാധാന കരാറിലെ ഈ കടുംപിടുത്തം ചര്ച്ചകള് അനിശ്ചിതമായി നീളാന് കാരണമാകും. ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തില് നേതൃമാറ്റം ഉണ്ടാകുമോ എന്നതും അമേരിക്ക ഉറ്റുനോക്കുന്നുണ്ട്. ട്രംപിന്റെ പ്രസ്താവനകള് ഇറാനിലെ ഭരണകൂടത്തെ കൂടുതല് പ്രതിരോധത്തിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയില് എണ്ണവില വര്ദ്ധിക്കുന്നത് സാധാരണക്കാരെ ബാധിക്കുന്നുണ്ട്. ഇറാന്-അമേരിക്ക തര്ക്കം പരിഹരിക്കപ്പെട്ടാല് മാത്രമേ വിപണിയില് സ്ഥിരത കൈവരിക്കാന് കഴിയൂ. എന്നാല്, ട്രംപിന്റെ 'കടല്ക്കൊള്ള' പ്രസ്താവനകളും പുതിയ ഉപരോധങ്ങളും വിപണിയെ കൂടുതല് ആശങ്കയിലാക്കുന്നു. ആഗോള സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ ഈ സംഘര്ഷത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങള് അനുഭവിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.