വാഷിംഗ്ടണ്: ഇറാനുമായുള്ള യുദ്ധം തുടരുന്നതിനിടയില് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കില് കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന വിദേശ കപ്പലുകളെ സുരക്ഷിതമായി പുറത്തെത്തിക്കാന് യുഎസ് സൈന്യം നടപടി തുടങ്ങുന്നു. 'പ്രൊജക്ട് ഫ്രീഡം' എന്ന് പേരിട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ദൗത്യം തിങ്കളാഴ്ച രാവിലെ മുതല് ആരംഭിക്കുമെന്ന് അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. ലോകരാജ്യങ്ങളുടെ അഭ്യര്ത്ഥന മാനിച്ചുള്ള ഒരു 'മാനുഷിക നടപടി' മാത്രമാണിതെന്നും ഈ പ്രക്രിയയെ ആരെങ്കിലും തടസ്സപ്പെടുത്താന് ശ്രമിച്ചാല് ശക്തമായ തിരിച്ചടിയുണ്ടാകുമെന്നും ട്രംപ് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി.
മേഖലയിലെ സംഘര്ഷങ്ങളുമായി യാതൊരു ബന്ധവുമില്ലാത്ത നിഷ്കളങ്കരായ രാജ്യങ്ങളുടെ കപ്പലുകളാണ് മാസങ്ങളായി ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ ഉപരോധത്തില് കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത്. ഈ കപ്പലുകളിലെ ജീവനക്കാര്ക്കും കപ്പല് കമ്പനികള്ക്കും ആശ്വാസം നല്കുകയാണ് അമേരിക്കയുടെ ലക്ഷ്യം. തങ്ങളുടെ സോഷ്യല് മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ 'ട്രൂത്ത് സോഷ്യലി'ലൂടെയാണ് ട്രംപ് ഈ നിര്ണ്ണായക പ്രഖ്യാപനം നടത്തിയത്. സമാധാനപരമായ ഈ നീക്കത്തെ സൈനികമായി നേരിടാന് ആരെങ്കിലും മുതിര്ന്നാല് അത് ഗൗരവമായി കാണുമെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേര്ത്തു.
പശ്ചിമേഷ്യന് തര്ക്കത്തില് നേരിട്ട് പങ്കാളികളല്ലാത്ത നിരവധി രാജ്യങ്ങള് തങ്ങളുടെ കപ്പലുകളെ മോചിപ്പിക്കാന് സഹായം അഭ്യര്ത്ഥിച്ചതായി ട്രംപ് വെളിപ്പെടുത്തി. ഇറാന്, അമേരിക്ക, മറ്റ് മധ്യേഷ്യന് രാജ്യങ്ങള് എന്നിവര്ക്ക് ഗുണകരമാകുന്ന ഒരു കാരുണ്യ പ്രവൃത്തിയായി ഇതിനെ കാണണം. കപ്പലുകളിലെ ഭക്ഷണശേഖരം തീര്ന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണെന്നും ജീവനക്കാരുടെ ആരോഗ്യസ്ഥിതി മോശമാവുകയാണെന്നും ട്രംപ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. മേഖലയില് സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാനുള്ള സന്നദ്ധതയുടെ അടയാളമായാണ് യുഎസ് ഈ ദൗത്യത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.
അതേസമയം, ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച പുതിയ സമാധാന കരാര് താന് പരിശോധിച്ചുവരികയാണെന്നും ട്രംപ് അറിയിച്ചു. 30 ദിവസത്തിനുള്ളില് യുദ്ധം അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ട് 14 ഇന നിര്ദ്ദേശങ്ങളാണ് ഇറാന് സമര്പ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. യുഎസ് നേരത്തെ മുന്നോട്ടുവെച്ച ഒന്പതിന പദ്ധതിക്കുള്ള മറുപടിയാണിത്. നിലവില് നിലനില്ക്കുന്ന മൂന്നാഴ്ചത്തെ താല്ക്കാലിക വെടിനിര്ത്തല് നീട്ടുന്നതിന് പകരം യുദ്ധം ശാശ്വതമായി അവസാനിപ്പിക്കാനാണ് ഇറാന് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
ഇറാന് മുന്നോട്ടുവെച്ച സമാധാന നിര്ദ്ദേശങ്ങളില് യുഎസ് ഉപരോധം പിന്വലിക്കുക, കപ്പല് ഉപരോധം അവസാനിപ്പിക്കുക, മേഖലയില് നിന്ന് വിദേശ സൈന്യത്തെ പിന്വലിക്കുക തുടങ്ങിയ ആവശ്യങ്ങള് ഉള്പ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ലബനനിലെ ഇസ്രായേല് സൈനിക നടപടികള് നിര്ത്തണമെന്നും ഇറാന് ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പാകിസ്ഥാന് വഴിയാണ് ഇറാന് ഈ സന്ദേശം വൈറ്റ് ഹൗസിലേക്ക് കൈമാറിയത്. മുമ്പും ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ചര്ച്ചകള്ക്ക് പാകിസ്ഥാന് മധ്യസ്ഥത വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഇറാന് ഭരണകൂടവുമായി യുഎസ് പ്രതിനിധികള് നിലവില് ചര്ച്ചകള് നടത്തുന്നുണ്ടെന്നും ഇത് ശുഭകരമായ ഫലങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്നും ട്രംപ് പ്രത്യാശ പ്രകടിപ്പിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, ചര്ച്ചകള്ക്കിടയിലും കപ്പലുകളുടെ മോചനത്തിനുള്ള പ്രൊജക്ട് ഫ്രീഡം പദ്ധതിയുമായി മുന്നോട്ട് പോകാനാണ് അമേരിക്കയുടെ തീരുമാനം. കപ്പലുകള് സുരക്ഷിതമായി പുറത്തെത്തിക്കുന്നത് വരെ മേഖലയില് സൈനിക ജാഗ്രത തുടരും.
കഴിഞ്ഞ ഫെബ്രുവരി 28-ന് യുഎസ് - ഇസ്രായേല് സഖ്യം ഇറാനുമായി യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് പിന്നാലെയാണ് ഇറാന് ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് ഫലത്തില് അടച്ചത്. ചരക്ക് കപ്പലുകളെ ആക്രമിച്ചും ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര പാത തടസ്സപ്പെടുത്താന് ഇറാന് ശ്രമിച്ചിരുന്നു. ചില കപ്പലുകള്ക്ക് സ്വന്തം തീരത്തിനടുത്തുകൂടി കടന്നുപോകാന് ഇറാന് അനുമതി നല്കിയെങ്കിലും വലിയ തോതിലുള്ള 'ഫീസുകള്' ഈടാക്കിയതായും ആരോപണമുണ്ട്.
ഇറാന് നീക്കത്തിന് മറുപടിയായി ഏപ്രില് 13 മുതല് അമേരിക്ക ഇറാന് തുറമുഖങ്ങള്ക്ക് നാവിക ഉപരോധം ഏര്പ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഇറാനിലെ എണ്ണ വരുമാനം പൂര്ണ്ണമായും തടയുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. ഇത് ഇറാന് സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉപരോധം ശക്തമായതോടെയാണ് സമാധാന ചര്ച്ചകളിലേക്ക് ഇറാന് വീണ്ടും സന്നദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയത്.
തിങ്കളാഴ്ച ആരംഭിക്കുന്ന കപ്പല് മോചന ദൗത്യത്തിന് ഒമാന് അടക്കമുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പരോക്ഷ പിന്തുണയുണ്ടെന്നാണ് സൂചന. ഇറാന്റെ വിദേശകാര്യമന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി ഒമാന് വിദേശകാര്യമന്ത്രിയുമായി കഴിഞ്ഞദിവസം ചര്ച്ചകള് നടത്തിയിരുന്നു. ചര്ച്ചകള് പുരോഗമിക്കുമ്പോഴും ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലെ സൈനിക വിന്യാസം കുറയ്ക്കാന് ഇരുപക്ഷവും തയ്യാറായിട്ടില്ല.
ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പല് ഗതാഗതം പുനരാരംഭിക്കുന്നത് ആഗോള എണ്ണ വിപണിയിലും വലിയ മാറ്റങ്ങള് ഉണ്ടാക്കും. കപ്പലുകള് സുരക്ഷിതമായി പുറത്തുകടക്കുന്നത് വരെ പ്രൊജക്ട് ഫ്രീഡം തുടരുമെന്ന് അമേരിക്ക വ്യക്തമാക്കുമ്പോള്, ഇതിനോട് ഇറാന് എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കും എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും വരും ദിവസങ്ങളിലെ യുദ്ധഗതി.