രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെയും മതമൗലികതയുടെയും ഇടയിൽ കുടുങ്ങിയ അഫ്ഗാനി ജീവിതങ്ങൾ

അ മേരിക്കയും അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹവും ചേർന്ന് 2001-ന് ശേഷം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സ്ഥാപിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഭരണസംവിധാനവും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും വലിയതോതിൽ വിദേശസഹായത്തിന്റെ ബലത്തിലായിരുന്നു നിലനിന്നത്. ലോകബാങ്കിന്റെ കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നത് പല വർഷങ്ങളിലും രാജ്യത്തിന് ലഭിച്ച വികസനസഹായം സർക്കാർ പൊതുചെലവിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം വഹിച്ചിരുന്നുവെന്നതാണ്. ചില സമയങ്ങളിൽ സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചതുതന്നെ ഈ സഹായത്തിന്റെ ബലത്തിലായിരുന്നു. To advertise here, അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ് റിപ്പോർട്ടുകളും USAID ഓഡിറ്റ് രേഖകളും വ്യക്തമാക്കുന്നത് 2002 മുതൽ അമേരിക്ക മാത്രം വൻതോതിൽ സാമ്പത്തിക സഹായം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ചെലവഴിച്ചുവെന്നാണ്. എന്നാൽ ഈ സഹായം മനുഷ്യാവകാശങ്ങൾക്കുള്ള കരുതലിൽ മാത്രം നിന്നതല്ല. സുരക്ഷാ താല്പര്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലുകളും അതിന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. അമേരിക്കയുടെ സൈനിക ഇടപെടലിനൊപ്പം വികസനസഹായവും മുന്നോട്ടുപോയിരുന്നു. എന്നാൽ 2021-ൽ താലിബാൻ വീണ്ടും അധികാരത്തിലെത്തിയതോടെ ഈ ഘടന ഒറ്റയടിക്ക് തകർന്നു. ബാങ്കിങ് നിയന്ത്രണങ്ങൾ, അന്താരാഷ്ട്ര ഫണ്ടുകളുടെ മരവിപ്പിക്കൽ നടപടികൾ, വികസനപദ്ധതികളുടെ പുനഃപരിശോധന, ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മന്ദഗതിയിലാക്കി. അമേരിക്കൻ സഹായം പെട്ടെന്ന് കുറഞ്ഞതോടെ പ്രതിസന്ധി കൂടുതൽ രൂക്ഷമായി. ആരോഗ്യകേന്ദ്രങ്ങളിൽ പലതും പ്രവർത്തനം നിർത്തി. ഭക്ഷ്യവിതരണ പദ്ധതികൾ ചുരുങ്ങി. ഗ്രാമീണ തൊഴിൽപദ്ധതികൾ നിലച്ചുപോയി. അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് ‘സർക്കാർ’ എന്നത് പലപ്പോഴും സഹായസംഘടനകളുടെ സാന്നിധ്യമായിരുന്നു. അതിനാൽ വിദേശസഹായം കുറഞ്ഞത് ഒരു സാമ്പത്തിക ഇടിവ് മാത്രമല്ല; സമൂഹത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ തന്നെ തകരുന്ന അവസ്ഥയായി മാറി. തൊഴിലില്ലായ്മ ഉയർന്നു. ഭക്ഷ്യവിലകൾ കുതിച്ചുയർന്നു. കടബാധ്യതയും കുടിയേറ്റവും വർധിച്ചു. സാധാരണ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതം കൂടുതൽ അനിശ്ചിതത്വത്തിലേക്ക് നീങ്ങി. ചരിത്രത്തിന്റെ നീണ്ട നിഴൽ അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ അമേരിക്കൻ ഇടപെടൽ 2001-ൽ തുടങ്ങിയ കഥയല്ല. ശീതയുദ്ധകാലം മുതൽ തന്നെ ഈ പ്രദേശം ആഗോള രാഷ്ട്രീയ സംഘർഷങ്ങളുടെ വേദിയായിരുന്നു. 1979-ൽ സോവിയറ്റ് സൈന്യം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ പ്രവേശിച്ചതോടെ അമേരിക്ക മുജാഹിദ്ദീൻ സംഘങ്ങളെ പിന്തുണച്ചു. സോവിയറ്റ് സൈന്യം പിന്മാറിയപ്പോൾ അന്താരാഷ്ട്ര ശ്രദ്ധയും പതിയെ കുറഞ്ഞു. ആ ഇടവേളയിലാണ് ആഭ്യന്തര സംഘർഷവും ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ തകർച്ചയും ശക്തമായത്. പിന്നീട് താലിബാന്റെ ഉയർച്ചയ്ക്ക് അതാണ് വഴിയൊരുക്കിയത്. 1990-കളിൽ ഉണ്ടായ അനുഭവം പിന്നീട് വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടു. അമേരിക്കയുടെ ഇടപെടൽ വീണ്ടും ശക്തമായി. അങ്ങനെ അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ചരിത്രം പലവട്ടം ഒരേ ചക്രം തിരിഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. 2001-ലെ ആക്രമണങ്ങൾക്ക് ശേഷം അമേരിക്കയും സഖ്യരാജ്യങ്ങളും അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചു. രണ്ട് ദശാബ്ദങ്ങളോളം നീണ്ടുനിന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ പുനർനിർമാണത്തിനായി വൻതോതിൽ ധനം ചെലവഴിക്കപ്പെട്ടു. പുതിയ ഭരണസംവിധാനം രൂപപ്പെട്ടു. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും ആരോഗ്യരംഗത്തും ചില പുരോഗതികൾ ഉണ്ടായി. എന്നാൽ, അഴിമതിയും സംഘർഷവും ഒട്ടും മാറിയില്ല. ഈ കാലഘട്ടത്തിലാണ് അഫ്ഗാനിസ്താൻ വിദേശസഹായത്തെ അതീവമായി ആശ്രയിച്ച സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായി മാറിയത്. പൊതുചെലവിന്റെ വലിയൊരു വിഹിതവും അടിസ്ഥാന സേവനങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര സഹായത്തിലൂടെയാണ് നിലനിന്നത്. അതിനാൽ 2021-ൽ വിദേശസേന പിന്മാറുകയും സർക്കാർ തകരുകയും ചെയ്തപ്പോൾ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും ഒരേസമയം തകർന്നു. ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, വിദ്യാഭ്യാസം, ഭക്ഷ്യസുരക്ഷ, ഗ്രാമീണ വികസനം-പല മേഖലകളും അന്താരാഷ്ട്ര ധനസഹായത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്നു. താലിബാൻ അധികാരത്തിലെത്തിയ ശേഷവും മനുഷ്യാവകാശസഹായം ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും വിവിധ സംഘടനകളും വഴിയായി തുടരുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ സഹായത്തിന്റെ തോത് കുറഞ്ഞതോടെ പല പദ്ധതികളും നിർത്തി. അതോടെ ഈ സംവിധാനങ്ങൾ ക്രമേണ തകരാൻ തുടങ്ങി. വിദേശസഹായത്തെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഒരു സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ ഈ ഇടിവ് യുദ്ധത്തിന്റെ ആഘാതത്തോട് പോലും താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതായിരുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ഏറ്റവും കനത്ത ആഘാതം സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ജീവിതത്തിലാണ് പ്രകടമായത്. മാതൃ-ശിശു ആരോഗ്യ പദ്ധതികളും പോഷകാഹാര പരിപാടികളും സ്കൂൾ ഭക്ഷണ പദ്ധതികളും പല പ്രദേശങ്ങളിലും നിലച്ചു. കുടുംബങ്ങളുടെ വരുമാനം കുറഞ്ഞതോടെ കുട്ടികളെ സ്കൂളിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ച് ജോലിക്ക് അയക്കേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥയും വർധിച്ചു. പെൺകുട്ടികളിൽ ബാലവിവാഹം കൂടുന്ന പ്രവണതയും വ്യക്തമായി കാണാം. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും മതമൗലികതയും ചേർന്നുണ്ടാക്കിയ സമ്മർദം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്. ഭക്ഷണം കുറയുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അതിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഘാതം അനുഭവിക്കുന്നത് സ്ത്രീകളും കുട്ടികളുമാണ്. രാഷ്ട്രീയ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും മതമൗലികതയും ഈ സാഹചര്യത്തെ നോക്കുമ്പോൾ മുതലാളിത്ത താൽപ്പര്യങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലുകളും മതമൗലികതയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വ്യക്തമായി കാണാം. വിദേശസഹായം പലപ്പോഴും മാനവികതയുടെ ഭാഷയിലാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ അതിന്റെ പിന്നിൽ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളും ശക്തമായിരിക്കും. സഹായം നൽകുന്നതും നിർത്തുന്നതും രാഷ്ട്രീയ തീരുമാനങ്ങളാണ്. പക്ഷേ അതിന്റെ ആഘാതം ഏറ്റുവാങ്ങേണ്ടി വരുന്നത് അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ സാധാരണ ജനങ്ങളാണ്. അതേസമയം മതമൗലികതയുടെ പേരിൽ സമൂഹത്തിന്റെ പല വാതിലുകളും അടച്ചുപൂട്ടപ്പെട്ടു. സ്ത്രീകളുടെയും ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെയും പങ്കാളിത്തം കുറഞ്ഞു. അതോടെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഉൽപ്പാദനശേഷി തന്നെ ദുർബലമായി. ദീർഘകാലത്തിൽ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഘാതം കൂടുതൽ ഗുരുതരമായിരിക്കാം. വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ ഇടിവ് ഒരു തലമുറയുടെ ഭാവിയെ തന്നെ ബാധിക്കും. പോഷകാഹാരക്കുറവും ആരോഗ്യസംവിധാനങ്ങളുടെ തകർച്ചയും വർഷങ്ങളോളം നീളുന്ന പ്രശ്നങ്ങളാണ്. തൊഴിലില്ലായ്മയും ദാരിദ്ര്യവും കൂടുമ്പോൾ സാമൂഹിക അസ്ഥിരതയും ഉയരാൻ ഇടയുണ്ട്. ചരിത്രം കാണിക്കുന്നത് ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികൾ പലപ്പോഴും കുടിയേറ്റത്തിനും സാമൂഹിക സംഘർഷങ്ങൾക്കും വഴിവെക്കുന്നതാണെന്നതാണ്. മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുടെ ചോദ്യം അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ ഇന്നത്തെ അവസ്ഥ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ മതമൗലികതയുടെ സ്വാധീനം അവഗണിക്കാനാവില്ല. താലിബാൻ ഭരണത്തിന്റെ നയങ്ങൾ ഒരു മതവ്യാഖ്യാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രയോഗം പലപ്പോഴും മനുഷ്യാവകാശങ്ങളുമായി സംഘർഷിക്കുന്നതായി കാണാം. സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും തൊഴിലും പൊതുജീവിത പങ്കാളിത്തവും നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ടതോടെ സമൂഹത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ തന്നെ ദുർബലമായി. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ UNFPAയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം അഫ്ഗാനിസ്താനിൽ ഓരോ രണ്ട് മണിക്കൂറിലും ഒരാൾ ഗർഭധാരണത്തോടും പ്രസവത്തോടും ബന്ധപ്പെട്ട കാരണങ്ങളാൽ മരണപ്പെടുന്നു. അതിൽ പലതും തടയാനാവുന്ന മരണങ്ങളാണ്. മാധ്യമ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും പൊതുസമൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലും ഉണ്ടായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ വിമർശന സ്വരങ്ങളെ മങ്ങിച്ചു. സംവാദം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ നയപരമായ പിഴവുകൾ തിരുത്താനുള്ള സാധ്യതയും കുറയുന്നു. അവസാനം, അഫ്ഗാനിസ്താനിലെ അനുഭവം ലോകത്തിന് നൽകുന്ന പാഠം വളരെ വ്യക്തമാണ്. മാനവിക മൂല്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടാത്തിടത്ത് സ്ഥിരമായ സമാധാനവും പുരോഗതിയും നിലനിൽക്കില്ല. അഫ്ഗാനിസ്താന്റെ ഇന്നത്തെ ദുരവസ്ഥ മറ്റൊരു സത്യവും നമ്മെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘രാഷ്ട്രനിർമാണം’ പുറത്തുനിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യാവുന്ന ഒന്നല്ല. വിദേശപ്പണത്തിന്റെ കരുത്തിൽ കെട്ടിപ്പൊക്കുന്ന സംവിധാനങ്ങൾ, ആ താങ്ങ് മാറുമ്പോൾ തകർന്നുവീഴും. സ്വന്തം ജനതയുടെ ശക്തിയിലും സാമൂഹിക നീതിയിലും അടിയുറച്ച അടിത്തറ ഇല്ലാതെ ഒരു രാജ്യത്തെയും ദീർഘകാലം നിലനിർത്താനാവില്ല. കാബൂളിലെ തെരുവുകൾ ഇന്ന് നമ്മോട് പറയുന്നത് അതുതന്നെയാണ്. Reference https://thedocs.worldbank.org/en/doc/e406b6f24c2b7fdeb93b56c3116ed8f1-0310012021/original/Afghanistan-Development-Update-FINAL.pdf https://www.worldbank.org/en/news/press-release/2022/10/18/afghanistan-s-economy-faces-critical-challenges-as-it-adjusts-to-new-realities https://thedocs.worldbank.org/en/doc/210d5f24dc33a3460beff3447fceadcf-0310012023/original/Afghanistan-Development-Update-20231003-final.pdf https://www.sigar.mil/quarterlyreports/fundingtables/index.aspx https://www.unocha.org/publications/report/afghanistan/afghanistan-humanitarian-needs-and-response-plan-2025-december-2024 https://www.unfpa.org/news/no-mountain-too-high-midwives-protect-women-save-lives https://afghanistan.unfpa.org/en/news/emergency-health-kits-ensure-maternal-and-newborn-care-afghanistan